-
Szukaj
Szukanie zaawansowane

 

Zdjęcia miasta


 

Polecane obiekty


    aby polecić obiekt musisz być zalogowanym
     

    Tu byli

    Będziesz pierwszy, kliknij tutaj

     

    Wydarzenia

    w najbliższym czasie brak zarejestrowanych wydarzeń


    Dodaj wydarzenie
    Pokaż więcej wydarzeń w tym mieście
     

    Ciekawe linki o mieście

    Aby dodać link musisz być zalogowany
    Mokre
    gmina Toruń, powiat Toruń, województwo kujawsko-pomorskie
    http://www.torun.pl/
    Fakty
    • Basen na ulicy Bażyńskich założony w 1987 roku. Budowany został 11 lat
    Informacje praktyczne

    Z centrum (ul. Odrodzenia) najlepiej dostać się na Mokre Przedmieście tramwajem linii nr 2, 3 lub 4 (wysiąść na przystanku "Jubilat") albo autobusem linii nr 12, 14 lub 28 (wysiąść na przystanku "Kościuszki").

    Wydarzenia cykliczne
    Opis

    Mokre - dawna wieś (Wielkie Mokre i Małe Mokre), następnie przedmieście, obecnie historyczna dzielnica Torunia. Do miasta włączone w 1906 roku. Administracyjnie wraz z z Przedmieściem Jakubskim połączone jest w jedno osiedle Mokre Przedmieście.

    Historia

    Nazwa Mokre wskazuje na podmokłe podłoże. Na północy Przedmieścia Mokre istniały liczne kanały odwadniające, stawy i bagna. Przez dzielnicę płynie przekopana przez Krzyżaków tzw. Struga toruńska (Bacha) którą otaczały podmokłe łąki i pola uprawne.

    Najstarsze ślady bytowania człowieka na Mokrem datuje się na okres mezolitu (8000-4500 lat p.n.e.), Aż do połowy XVIII wieku 3/4 powierzchni dzielnicy zajmował las mieszany. Na tym terenie powstała wieś Mokre, pojawiająca się w źródłach po raz pierwszy w 1295 roku. Wieś składała się z dwóch części: Małego Mokrego (wzdłuż ulicy Grudziądzkiej) i Dużego (Wielkiego) Mokrego (wzdłuż ulicy Kościuszki i Bażyńskich). Ten podział (utrzymujący się do końca XIX wieku) tworzył naturalny ciek wodny (zasypany w latach 70. XX wieku) tzw. Mała Struga (płynęła tzn. Wielkim Rowem do bagien przy ul. Batorego, dalej przez teren stadionu na ul. Świętopełka, przecinała ul. Kościuszki, płynęła obok założenia parkowego kościoła Chrystusa Króla, teren krytego basenu, wzdłuż ul. Bażyńskich i dalej równolegle do ul. Grudziądzkiej).

    Na Małym Mokrem znajdowały się liczne sady, winnice, ogrody mieszczan toruńskich i warzywniki, natomiast Duże Mokre miało charakter hodowlany i stanowiło obszerne grunty orne. Zakłady ogrodnicze usytuowane na terenach podmokłych, rozwijano w ciągu XIX wieku. Osiągnęły one wysoki poziom kultury hodowlanej, a ogrodnictwo stało się jedną z ważnych gałęzi produkcji miasta. Wieś założona na prawie chełmińskim, była związana z miastem jedynie ekonomicznie a nie administracyjnie. Wielkie Mokre założone na planie szerokiej ulicówki, rozciągało się na długości 1,5 km. Mniej więcej w połowie jej długości (ul. Kościuszki) pośrodku drogi, stał do XVIII wieku budynek ławy sądowej.

    Na Mokrem były położone najżyźniejsze z okolicznych gruntów, nadające się szczególnie pod uprawę warzyw i łąki. O rozwiniętej gospodarce hodowlanej świadczą wzmianki źródłowe o specjalnym, obszernym placu dla skupu bydła (dzisiejsze rozwidlenie ulic: Kościuszki i Podgórna) oraz rzeźni. Od XV wieku wymieniane są również winnice. Wieś miała charakter szerokiej ulicówki. Podział na Wielkie i Małe Mokre znalazł również swe odbicie w średniowiecznym układzie przestrzennym wsi i zachował się do dziś w rozplanowaniu głównych ciągów komunikacyjnych (Kościuszki, Grudziądzka).

    W XVIII wieku na Mokrem znajdowało się 118 domów mieszkalnych i 108 chat, a wieś liczyła 924 mieszkańców, głównie Polaków. Podczas oblężenia krzyżackiego w czasie wojny trzynastoletniej, wieś Mokre została spalona. Również uległa częściowemu spaleniu w czasie wojen szwedzkich w 1629 i 1658 roku. Zagłada Mokrego nastąpiła w 1813 roku w czasie wojny napoleońsko-rosyjskiej, kiedy to przygotowania do obrony miasta spowodowały spalenie wszystkich przedmieść dla oczyszczenia przedpola twierdzy. Od początku XIX wieku (1815) w związku z wielkim napływem robotników sezonowych, zatrudnionych przy budowie fortyfikacji, Mokre przekształciło się w typową podmiejską osadę robotniczą (tzw. Nowe Mokre).

    Robotnicy pracowali w Fabryce Maszyn i Kotłów Born i Schutze (późniejszy Bumar), która zmieniła profil produkcji na typowo wojenny. Zamieszkiwali oni liczne domy z muru pruskiego, stojące wzdłuż dwóch głównych ulic dzielnicy. 1 kwietnia 1906 roku Mokre przyłączono do miasta Torunia. Liczyło ono wówczas ponad 12 000 mieszkańców, zajmując obszar 913 ha. Dominowała wtedy zabudowa chaotyczna, niejednolita i nie uregulowana. Obok murowanych domów, skupiających się tylko wzdłuż najważniejszych ulic, występowała niska zabudowa, która składała się z budynków z muru pruskiego (konstrukcja szachulcowa) i niskich chat z namiotowym dachem. Wrażenie chaosu w zabudowie powodowały liczne bocznice kolejowe i pomieszanie zabudowy mieszkalnej z terenami przemysłowymi, składowymi lub dużymi obszarami upraw ogrodniczych. W okresie międzywojennym Mokre nadal pozostało dzielnicą zaniedbaną. Na północnych peryferiach (Dębowa Góra i Kozackie Góry) rozrastały się slumsy i szałasy tysięcy bezdomnych i bezrobotnych.

    W czasie II wojny światowej na terenie Fabryki Smalcu i Rafinerii Olejów Jadalnych, wykorzystując istniejące już budynki (dzisiejszy prawy pas ul.Grudziądzkiej). Niemcy urządzili obóz przesiedleńczy dla Polaków z Pomorza, tzw. "szmalcówka" - pod taką też nazwą do historii przeszedł obóz. Przeszło przez niego około 15 tysiąca osób. Jedna trzecia z nich zmarła z powodu głodu i chorób. Po wojnie w tym miejscu powstały zakłady Spomasz (dziś wydział Urzędu Miasta), a o obozie przypomina fragment zachowanego muru "szmalcówki" z tablicą pamiątkową. Filią tegoż obozu był obóz przy ul. Bażyńskich, w nieistniejących już dziś zabudowaniach przedwojennej drukarni Stefanowicza (dzisiejsza apteka Remedium i szkoła podstawowa nr 10).

    Po wojnie przedmieściu Mokre wyznaczono funkcję dzielnicy przemysłowo-handlowo-ogrodniczej. Dzisiejsze Mokre to dzielnica Torunia ograniczona ulicami: od zachodu: Legionów, od północy: Polną, od wschodu linią kolejową do Olsztyna i od południa stawem Kaszownik.
    Po 1945 do 1991 na obrzeżach Mokrego, u wylotu ulicy Grudziąckiej na rozległych terenach leśno-łąkowych znajdowały się zabudowania i poligony dużej bazy wojsk radzieckich

    Polecane obiekty

    • teren dawnej fabryki Born & Schütze w obrębie ulic: Grudziądzka, Wybickiego, Wiązowa, Lelewela. Obiekty wpisane do rejestru zabytków.
    Fabryka założona w 1856 r., produkująca maszyny rolnicze, od 1863 r. posiadająca odlewnię żelaza (była to wówczas druga odlewnia na terenie Pomorza i Wielkopolski po odlewni zakładów Schichau w Elblągu); w latach 70. XIX w. modernizacja, znaczny wzrost produkcji i zatrudnienia, co związane było z zamówieniami na różne instalacje dla fortów twierdzy. W 1886 r. produkcję narzędzi i maszyn rolniczych zastąpiono wytwarzaniem kotłów parowych, w latach 90. XIX w. nastąpiła przebudowa zakładów, co umożliwiło podjęcie produkcji nowych asortymentów: pogłębiarek i koparek ziemnych (za które w 1897 r. zakłady zostały odznaczone przez rząd pruski medalem "za osiągnięcia w przemyśle". Przez cały okres międzywojenny fabryka była w rękach niemieckich, cieszyła się dobrą renomą na rynku krajowym, m.in. wygrała konkurs na naprawę kotłów parowozowych PKP. Niektóre wyroby docierały do innych państw europejskich, do Azji, Afryki. Po II wojnie zakład został znacjonalizowany i nazwany Toruńską Fabryką Kotłów, którą modernizowano i rozbudowywano w latach 1950-1955. Do roku 2000 w obiektach mieścił się zakład "Bumar-Waryński Toruń". Obecnie hale przemysłowe, wpisane w 1997 r. do rejestru zabytków, stanowią teren centrum handlowego.

    zabudowa z "pruskiego muru" - budynki mieszkalne najczęściej 2- i 3-kondygnacyjne, których największe skupisko zachowało się przy ul. Podgórnej. Pochodzą one głównie z 2. poł. XIX w., kiedy taki typ zabudowy zaczął się dynamicznie rozwijać.

    dawny parowy młyn zbożowy Richtera przy ul. Kościuszki (d. Lindenstrasse) / Dworcowej z lat 80. XIX w. Inwestorem był Gustaw Gerson, który w 1881 r. kupił teren rozciągający się od ul. Kościuszki do Strugi Toruńskiej. Miejsce wybrane pod inwestycję zaopatrzone było w dwie istotne rzeczy: rzeczkę, której wody miały napędzać koło młyńskie i bocznicę kolejową dworca Toruń-Mokre.
    W latach 80. zaczęto wznosić pierwsze spichlerze i młyn, produkcja ruszyła w 1887 r.
    Młyn parowy zbudowano na planie litery „L” połączony z budynkiem kotła (od strony wschodniej), na zapleczu działki znajdował się skład węgla i stajnie, od strony ul. Kościuszki wzniesiono dom z założeniem ogrodowym z wolno stojącym budynkiem gospodarczym i stajnią.
    W 1909 r. do południowej ściany młyna dostawiono spichlerz, a w 1916 r. przed jego zachodnią elewacją zbudowano dodatkowy spichlerz, obydwa budynki zaprojektował E. Hoffmann. W okresie międzywojennym dokonano przebudowy i modernizacji kompleksu, które w efekcie zatarły pierwotny wygląd Młyna Parowego Leopolda Rychtera.
    Na ścianie budynku od strony ul. Kościuszki znajduje się pomnik martyrologii młynarzy, składający się z 2 tablic oraz znicza w formie koła młyńskiego, odsłonięty w 1967 r. Pomnik poświęcony zamordowanym przez hitlerowców pracownikom młyna, podejrzanym o udział w sabotażu przygotowanym przez Polską Armię Powstania w 1941 r.

    cerkiew prawosławna św. Mikołaja - niewielka drewniana świątynia z 1888 r. o charakterystycznej architekturze, z kopułą wieńczącą wieżę, zbudowana dla miejscowej gminy protestanckiej (staroluterańskiej), prawosławna od 1939 r. Parafia toruńska obejmuje też cerkiew w Grudziądzu i Ciechocinku.
    W latach 80. XIX wieku gmina staroluterańska zakupiła teren we wsi Mokre, na którym planowała wybudować dom modlitwy dla luteran z okolicy Torunia. Świątynia stanęła przy ul. Podgórnej (Bergstrasse), obecnie stanowi jedyny przykład drewnianego domu modlitwy w Toruniu.
    Świątynię wzniesiono wraz z przyległym do niej domem w 1888 r. według projektu miejscowego budowniczego Geittnera, a w XX wieku dodano ganek i wieżę.
    Ze względu na obostrzenia fortyfikacyjne nie wzniesiono świątyni murowanej lecz drewnianą, w której architekt nie zastosował popularnej wówczas techniki szkieletowej, ale wybrał pełne deskowanie z lisicami. Pod koniec 1939 r. budynek przy ul. Podgórnej przejął Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny, który musiał opuścić zajmowany od lat 20. XX w. zbór Świętej Trójcy na Rynku Nowomiejskim.

    kościół pw. Chrystusa Króla - kościół powstał w latach 1929-1936 wg. proj. architekta K. Ulatowskiego, zbudowany na planie koła z obszerną kopułą zwieńczoną płaską latarnią. Ścianę frontonu zdobi płaskorzeźba Chrystusa Króla stojącego na kuli ziemskiej. Wewnątrz kopuły (o średnicy 30 m i wysokości 22 m) sklepienie kryształowe, podtrzymywane przez 16 filarów korynckich.
    W czasie II wojny światowej był to jedyny kościół w Toruniu, w którym udzielono sakramentu bierzmowania.
    Kościół znajduje się wśród założenia parkowego o pow. 4 ha.

    • kościół pw. św. Jerzego i Matki Boskiej Zwycięskiej.
    Obiekt ten nawiązuje tradycją i wymiarami do średniowiecznego Kościoła św. Jerzego na Chełmińskim Przedmieściu, pomimo dosyć odległej lokalizacji. Po zburzeniu, wówczas ewangelickiego Kościoła św. Jerzego w 1811 roku Rada Miasta i parafia św. Jerzego zobowiązała się do odbudowy kościoła na Mokrem. Obietnica została zrealizowana dopiero na początku XX wieku.

    Neogotycko-eklektyczna budowla kościoła ceglana z lat 1904-1907, ożywiona tynkowanymi blendami, nawiązuje do form architektury gotyckiej z czasów krzyżackich. Kościół nieorientowany, z wtopioną od strony północnej kruchtą pod kwadratową 4-kondygnacyjną wieżą oraz węższym i niższym prezbiterium trójbocznie zamkniętym od południa.
    Powstały w 1907 roku kościół należał do Ewangelickiej Staropruskiej Unii i objął nieomal wszystkich toruńskich ewangelików, w pięciu swych parafiach w Toruniu. Po II wojnie światowej ludność tego wezwania opuściła miasto, a opiekę nad Kościołem przejęła parafia przy Kościele Chrystusa Króla, która wykorzystywała go do celów duszpasterstwa szkolnego. Kościołowi w 1949 roku dodano wezwanie Matki Boskiej Zwycięskiej, które z biegiem czasu stało się wezwaniem głównym. Od 1971 roku jest to kościół parafialny.

    Wyposażenie wnętrza Kościoła jest skromne. Znajduje się tu m.in. kamienna płyta nagrobna Johanna Stranskiego z 1648 roku, przeniesiona z dawnego Kościoła św. Jerzego, relikwiarz św. Antoniego z 1888 roku, w prezbiterium mozaikowy obraz głowy Chrystusa Umęczonego oraz obraz przedstawiający ks. Jerzego Popiełuszkę w stylizowaniu jako św. Jerzego walczącego ze smokiem.

    Budynek dworca Toruń Wschodni (dawniej Toruń Mokre) z początku XX wieku. 

    Toruń Wschodnistacja kolejowa w Toruniu, w województwie kujawsko-pomorskim, w Polsce. Położona jest na osiedlu Mokre i do 1959 roku dworzec nosił taką nazwę (Toruń Mokre). Stanowi on węzeł, z którego wyjeżdżają pociągi w kierunku Olsztyna, Malborka i Sierpca.

    Toruń Wschodni stanowi drugi co do wielkości i znaczenia dworzec w mieście. Budynek został zbudowany w 1909 roku w stylu neogotyckim.

    Komentarze i oceny

    Brak komentarzy
     

    Dodaj komentarz

    Zaloguj się tutaj


     -

    Właściciel serwisu:                   Wszelkie prawa zastrzeżone. Copyright 2010-2018 © gdziebylec.pl – cała Polska w kieszeni           Developed by:   Projektowanie stron WWW